Nhất nhật bất tác nhất nhật bất thực là gì?

Nhất nhật bất tác nhất nhật bất thực
Nhất nhật bất tác nhất nhật bất thực

Nhất nhật bất tác nhất nhật bất thực là gì – câu trả lời có tại wikichiaseĐây là một trong những quy tắc của tùng lâm do Thiền sư Bách trượng Hoài hải ở đời Đường lập ra. Ngài có tiếng là người đặt ra những pháp tắc, hành trì nghiêm ngặt. Chính bản thân ngài cũng suốt đời siêng năng làm việc hàng ngày, nghiêm giữ thanh quy, không hề trễ nải. Chúng ta hãy đi vào tìm hiểu ý nghĩa của câu nói Nhất nhật bất tác nhất nhật bất thực.

Thiền sư Bách trượng Hoài hải là ai?

Thiền sư Bách trượng Hoài hải (720-814) là một Thiền sư Trung Quốc, một trong những vị Thiền sư danh tiếng nhất đời nhà Đường, nối pháp Thiền sư Mã Tổ Đạo Nhất, một trong ba người có ảnh hưởng lớn nhất trong Thiền tông (Sư tổ Bồ Đề Đạt Đa, Lục tổ Huệ Năng, Mã Tổ Đạo Nhất). Học nhân đến sư tham vấn rất đông, trong đó Hoàng Bá Hi VậnQuy Sơn Linh Hựu là hai vị thượng thủ.

Sư họ Vương, quê ở Trường Lạc, Phúc Châu, Trung Quốc, là người có túc duyên sâu dày với Phật pháp. Lúc nhỏ được theo mẹ đi chùa lễ Phật, sư chỉ tượng Phật hỏi mẹ: “Đây là gì?” Mẹ bảo: “Phật.” sư nói: “Hình dung không khác gì với người, con sau cũng sẽ làm Phật”. Sư xuất gia lúc còn để chỏm và chuyên cần tu học Giới, Định, Huệ. Sau sư đến tham học với Mã Tổ làm thị giả và được Mã Tổ truyền tâm ấn.

Sau khi Mã Tổ sáng lập tu viện Tòng Lâm, Bách Trượng Hoài Hải nối tiếp lập ra hệ thống các quy tắc trong tu viện. Ngày 17 tháng giêng năm Nguyên Hòa thứ chín đời nhà Đường (CN 814), Sư thị tịch, thọ 95 tuổi,Vua ban hiệu là Đại Trí Thiền sư, đệ tử được phó pháp là QUY SƠN LINH HỰU Thiền sư, HOÀNG BÁ HY VẬN Thiền sư vv.. tất cả có hai mươi tám người, hết thảy đều là môn đồ xuất sắc, kỳ lân, phụng hoàng trong Phật pháp.

Hoàn cảnh ra đời của câu nói: Nhất nhật bất tác nhất nhật bất thực

Sư Bách trượng Hoài hải sau khi kế thừa đạo thống của sư phụ, đã xác lập ra một thanh quy nổi tiếng gọi là Thanh Quy Bách Trượng, đề cao tinh thần lao động của thiền sư. Trước đó tất cả những thiền sinh chỉ là “khách” trong những chùa của tông phái khác – thường là Luật viện (Luật tông) – với những nghi quỹ họ phải tuân theo. Từ lúc sư lập ra quy luật mới, nhiều thiền đường được thành lập với những điều kiện thuận lợi đáp ứng nhu cầu của thiền sinh. Trong đó, Sư nhấn mạnh sự kết hợp giữa thiền và các việc lao động trong và ngoài thiền viện như làm ruộng, cuốc đất trồng cây.

Theo quy luật mới, thiền sinh làm việc tự nuôi sống (các Tỉ-khâu thời Phật Thích-ca không được phép làm việc) nhưng song song với công việc hằng ngày, sư vẫn giữ lại truyền thống đi khất thực và cho đó là một phương tiện tu luyện tâm. Những quy luật mới này được ghi lại trong Bách Trượng thanh quy. Mặc dù nguyên bản của quyển sách này đã mất nhưng các quy luật này vẫn còn được tuân hành nghiêm chỉnh cho đến ngày nay.

Bản thân Sư Bách trượng Hoài hải cũng nhất nhất tuân theo các thanh quy mình đã lập ra, Sư lại có tính siêng năng, mãi đến năm 94 tuổi, ngài Bách Trượng vẫn kiên trì hoạt động chân tay. Thấy thế, các đệ tử đều không cam tâm, nhưng lại không dám mở lời khuyên gián sư phụ. Bởi trước đấy có một đệ tử đã bị quở phạt và chịu đòn do lên tiếng can ngăn. 

Một hôm, chúng tăng đệ tử thấy ngài đã già yếu, muốn để ngài nghỉ ngơi, nên đem cất giấu hết những dụng cụ làm việc của ngài. Ngày đó sư phụ chẳng ăn. Ngày kế tiếp thầy cũng chẳng ăn, và ngày kế tiếp cũng vậy. “Có lẽ thầy giận mình đã dấu đồ nghề” các đệ tử đoán, “Mình phải trả lại thôi.”

Ngày họ trả lại đồ nghề, thầy làm việc và ăn như trước đó. Tối đó thầy dạy học trò: “Đức ta không đủ, đâu dám trút sự lao động của mình cho người khác! Kiếm dụng cụ không được thì ngày đó không ăn. Từ đó mới có câu: Nhất nhật bất tác, nhất nhật bất thực (Một ngày không làm, một ngày không ăn). Ta thấy gia phong của Sư chân thật như thế nào, thật đáng làm mô phạm cho muôn đời, gây ấn tượng đến ngày nay.

Chủ trương cuộc sống “Nhất nhật bất tác, nhất nhật bất thực” (Ngày nào không làm, ngày đó không ăn) của Bách Trượng từng gặp nhiều khó khăn, bị chỉ trích vì trái với quy củ, giới luật trước đây của người tu hành Phật Giáo, thậm chí có người còn cho sư là kẻ ngoại đạo.

Tuy nhiên Với Chủ trương cuộc sống “Nhất nhật bất tác, nhất nhật bất thực” của Sư Bách trượng Hoài hải đề ra, Thiền tông từ đó trở thành tích cực hơn. Các thiền sư có lối sống “vào đời” rất tích cực. Các vị không chỉ ngồi thiền cả ngày, chẳng làm gì như mọi người lầm tưởng. Thiền có thể thực hành mỗi giây phút, dù ta đang làm việc gì. Thiền không có nghĩa chỉ là ngồi Thiền.

Ý nghĩa của câu nói Nhất nhật bất tác nhất nhật bất thực
Ý nghĩa của câu nói Nhất nhật bất tác nhất nhật bất thực

Ý Nghĩa của câu: Nhất nhật bất tác nhất nhật bất thực

Ý nghĩa của câu “Nhất nhật bất tác nhất nhật bất thực” theo Từ điển Phật học có nghĩa là: Một ngày không làm một ngày không ăn.

Là tăng ni, Phật tử hay bất cứ ai cũng phải mưu sinh, lao động, kiếm sống lương thiện để có miếng ăn cơ bản hàng ngày, để không phải phụ thuộc bất kỳ vào ai cả. Ngay trong hàng khất sĩ cũng vậy, cả khi họ đi khất thực (xin ăn) kỳ thực cũng là một loại tu tập tích cực hàng ngày. Đi khất thực là một công việc khó khăn, để tu tập hạnh khiêm tốn và tĩnh lặng cho mình, đồng thời giúp mọi người thực hành hạnh bố thí.

“Không làm, không ăn” hay “làm để ăn” là quy luật tự nhiên. “Sống là làm”, không thể làm biếng, ỉ lại, không làm mà đòi hưởng. Đây là một triết lý tự nhiên về hoạt động tích cực trong đời sống và để không ăn cơm của Phật một cách uổng phí.

Câu nói Nhất nhật bất tác nhất nhật bất thực mang ý nghĩa: khuyên nhủ con người hãy tích cực lao động, làm việc chăm chỉ để thực hiện những ước mơ, mục tiêu mà bản thân mình đề ra. Có lao động, con người ta mới có niềm vui, thúc đẩy sự sáng tạo và có của cải, vật chất để nuôi sống bản thân, đề cao vai trò, tầm quan trọng của lao động.

Con người không thể sống mà cứ ngồi im một chỗ và không làm gì. Chỉ khi chúng ta làm việc, lao động mới tạo ra tiền của phục vụ đời sống và những nhu cầu của bản thân.

Lao động còn giúp cho xã hội này phát triển hơn, hiện đại hơn và đời sống của con người trở nên dễ dàng và nhàn hạ hơn. Khi lao động, con người sẽ rút ra được những bài học cho riêng bản thân mình từ đó sẽ có sự sáng tạo, tư duy mới mẻ hơn, mở mang tầm hiểu biết. Việc tích cực lao động sẽ tạo ra thành quả riêng cho mỗi con người đồng thời cũng là thước đo đánh giá con người vô cùng chính xác.

Trong xã hội vẫn còn những người lười biếng, chỉ biết dựa dẫm, ỷ lại vào người khác mà không tích cực lao động, hoặc có những người quá an phận với công việc của mình mà không biết phấn đấu vươn lên,… những người này đáng bị chỉ trích, phê phán.

Cuộc sống luôn đòi hỏi con người phải cố gắng, nỗ lực vươn lên để khẳng định giá trị của bản thân. Con người luôn luôn được đào tạo tính tự lập, kiên cường, ý chí. Mọi thứ chúng ta có được phải trả giá bằng mồ hôi, xương máu, bằng trí tuệ và sức lực của chúng ta thì mới có ý nghĩa và mang lại hạnh phúc cho ta

Câu nói trên đúc kết cho con người một nguyên tắc sống chân thành, mộc mạc, giản dị dạy con người phải biết quý trọng lao động. Cuộc sống con người muốn tồn tại lâu dài, muốn tự mình hiên ngang, thẳng thắn đi trên con đường của mình được mọi người yêu quý, kính nể, thì cần phải biết lao động, lao động về thể xác hay trí óc thì đều là những lao động chân chính. Việc chúng ta tạo ra những vật chất, tiền tài từ sức lao động của mình giúp cho chúng ta khẳng định được vị thế, giá trị của bản thân trong cộng đồng, trong xã hội. Còn những con người không biết lao động, không yêu quý việc lao động chỉ muốn ngồi mát ăn bát vàng, trông chờ người khác, thì sớm muộn cũng phải trả giá đắt

Trong xã hội hiện đại của chúng ta ngày nay, bên cạnh những người biết quý trọng lao động, có ý thức lao động để tự lập, tự cường thì cũng có nhiều người đang sống như một cây tầm gửi, sống bám vào xã hội, mong chờ sự giúp đỡ bố thí tình thương của xã hội

Câu nói: Nhất nhật bất tác nhất nhật bất thực tồn tại mãi mãi, có ý nghĩa cho đến ngày hôm nay, đề cao lao động mới là tiêu chuẩn đo sự thành công, đạo đức, giá trị của một con người khi sống trong xã hội.

Trong giai đoạn hiện đại, câu nói càng có ý nghĩa vô cùng to lớn. Nó nhằm giáo dục, khuyên nhủ con người cần phải biết lao động, yêu lao động, không làm mà muốn hưởng đó chỉ là tinh thần của những kẻ lười biếng, ỉ lại.

Tuy nhiên như chúng ta đều thấy trong xã hội cũng xuất hiện rất nhiều người lười lao động, họ chỉ muốn “Ăn không ngồi rồi”, không muốn lao động, những người nhàn rỗi, không có việc gì làm thì thường có những suy nghĩ sai lệch, họ thường làm những điều trái pháp luật, nghĩ ra để có cái ăn, nhưng không chịu làm. Họ sợ vất vả, không muốn lao động, hầu hết những người lười lao động thì đều trở thành gánh nặng cho xã hội và cho gia đình của họ.

Câu nói: Nhất nhật bất tác nhất nhật bất thực luôn nhắc nhở mỗi chúng ta cần phải biết quý trọng lao động, luôn yêu lao động. Sự chăm chỉ sẽ giúp chúng ta có được những điều tốt nhất cho cuộc sống, trở thành những người có ích cho xã hội này. Luôn yêu lao động, cần cù thì mọi điều tốt đẹp sẽ đến với mỗi chúng ta.

Xem thêm:

Nghi thức trì tụng Chú Đại Bi tại nhà

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *